پیش نویس آئین نامه ی بیمه و بازنشستگی در معرض نقد و بررسی
جناب آقاي دشتي اردكاني
مدير محترم دفتر پژوهش و آموزش كانون سردفتران و دفترياران
احتراماً، به پيوست پيشنويس آييننامه بيمه و بازنشستگي كه توسط اعضاي كميسيون پژوهش در جلسات متعدد از 8/3/92 تا 7/5/92 (بعضاً 2 جلسه در هفته) تدوين گرديده تقديم ميگردد؛ خاطرنشان ميسازد كه آييننامه مذكور با لحاظ موارد زير تدوين شده است:
1 ـ صندوق بيمه و بازنشستگي كانون با نگاه حمايتي از سردفتران و دفترياران و عائله تحت تكفل آنان و در چارچوب «بيمه» و خدمات بيمهاي مورد توجه قرار گرفته است.
2 ـ طي سي و اندي سال كه از تصويب قانون دفاتر اسناد رسمي ميگذرد براي حساب بيمه، حساب تعاون، بازنشستگي، مستمري، از كارافتادگي، عائله تحت تكفل و غيره تعريف منجز و متقني ارائه نشده كه در مادة (1) پيشنهادي به آن پرداخته شده است.
3 ـ در تدوين آييننامه مذكور پيشنويس مورخ 3/3/1390، تهيه شده توسط دفتر حقوقي كانون و پيشنويس تهيه شده، توسط جناب آقاي تقينژاد مطالعه شده است.
4 ـ براي بازنشستگي و مستمري و نحوة دريافت آن تعاريف منجزي ارائه و در همه مواد رعايت شده است.
5 ـ براي كانونهاي ساير استانها بهعنوان نماينده كانون سردفتران استان تهران امكان فعاليت و تمركززدايي در نظر گرفته شده است.
6 ـ بيمه بيكاري براي سردفتران و دفترياراني كه به هر علت بيكار و يا منفصل ميشوند براي مدت محدودي لحاظ شده است.
7 ـ كانون مكلف به تعديل حق بازنشستگي و مستمري حداقل به ميزان تورم اعلام شده توسط بانك مركزي جمهوري اسلامي گرديده و پيشنهاد بالاتر از آن پس از تصويب رئيس سازمان ثبت از اول سال مجري خواهد شد.
خاطرنشان ميسازد كه جناب آقاي اميني به عنوان دبير كميسيون در طول مدت مذكور بهصورت فعالانه تهيه مشروح مذاكرات و نيز تدوين تغييرات و تهيه ملزومات را برعهده داشت كه از تلاش و حميت ايشان تقدير و تشكر ميشود.
با احترام مجدد
احمدعلي سيروس
مسئول كميسيون پژوهشي كانون سردفتران و دفترياران
آييننامه بيمه و بازنشستگي سردفتران و دفترياران اسناد رسمي
فصل اول ـ تعاريف و اختصارات:
ماده يك ـ عبارات و اصطلاحات به كار رفته در اين آييننامه به شرح ذيل تعريف ميگردد:
1 ـ1 ـ قانون: منظور از قانون در اين آييننامه «قانون دفاتر اسناد رسمي و كانون سردفتران و دفترياران مصوب 25/4/1354» و اصلاحيههاي بعدي آن ميباشد.
2 ـ1 ـ كانون: منظور، كانون سردفتران و دفترياران موضوع مادة 58 قانون است.
3 ـ 1 ـ دفاتر: دفاتر اسناد رسمي.
4 ـ1 ـ بيمه: پوشش الزامي است كه بر مبناي قانون و مندرجات اين آييننامه، سردفتران و دفترياران اسناد رسمي و عائله تحت تكفل و مستمريبگيران آنان را از حيث پرداخت هزينههاي درمان و جبران خسارات ناشي از حوادث، از كارافتادگي، فوت، عمر، تكميلي، بيكاري و مسئوليت مدني مورد حمايت و پشتيباني قرار ميدهد.
5 ـ1ـ بازنشستگي: عبارت است از حالت عدم اشتغال سردفتر يا دفتريار اسناد رسمي پس از 30 سال سابقه سردفتري و دفترياري اعم از متوالي و يا متناوب و يا رسيدن به سن 65 سالگي و يا از كارافتادگي دائم (كلي).
6 ـ1 ـ از كارافتادگي: حالت عدم توانايي روحي يا جسمي سردفتر يا دفتريار در انجام وظايف قانوني است كه ممكن است به صورت دائم (كلي) و يا موقت (جزئي) باشد.
7 ـ1 ـ عائله تحت تكفل:
الف ـ همسر دائم.
ب ـ فرزندان پسر تا 22 سال تمام بهشرط عدم اشتغال و تا 27 سالگي در صورت اشتغال به تحصيل در يكي از مراكز آموزش عالي.
ج ـ فرزندان دختر تا 18 سال تمام و پس از آن به شرط عدم ازدواج و اشتغال.
د ـ فرزنداني كه در اثر بيماري يا نقص عضو با ارائه گواهي پزشكي قانوني، از كار افتاده تلقي شوند، مشروط بر اينكه از كارافتادگي دختران قبل از 18 سالگي و پسران قبل از 22 سالگي باشد.
ه ـ پدر و مادر سردفتر يا دفترياري كه مستمريبگير و تحت پوشش بيمه ديگري نبوده و سن آنان بيش از 60 سال باشد و سردفتر يا دفتريار در زمان حيات، آنان را به كانون معرفي نموده باشد.
و ـ نوادگان تحت كفالت قانوني سردفتر و دفتريار با لحاظ بندهاي (ب) و (ج).
8 ـ1 ـ مستمري: وجوهي است كه بر مبناي قانون پس از فوت سردفتر يا دفتريار اسناد رسمي توسط كانون به عائله تحت تكفل حينالفوت آنان و يا هنگام از كار افتادگي موقت يا استعفا به سردفتران و يا دفترياران پرداخت ميگردد.
9 ـ1 ـ امور رفاهي: مجموعه خدمات و مساعدتهايي است كه كانون در جهت بهبود و ارتقاء سطح زندگي و معيشت و حفظ سلامت سردفتران و دفترياران اسناد رسمي و عائله تحت تكفل آنها از قبيل پرداخت وام، تأمين مسكن و محل كار مناسب، سفرهاي زيارتي و سياحتي و تنظيم اوقات فراغت آنها فراهم مينمايد.
10 ـ1 ـ حساب بيمه: حسابي است كه كليه وجوه حاصل از مادة 165 قانون مالياتهاي مستقيم مصوب 1345 و ماده واحده مصوب 11/2/1367 و ماده واحده مصوب 28/2/73 به اين حساب واريز شده و خواهد شد و كانون سردفتران تهران در يكي از بانكهاي داراي مجوز از بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران مبادرت به افتتاح آن مينمايد.
11 ـ1 ـ موجودي حساب بيمه: وجوهي است كه پس از كسر كليه هزينهها اعم از هزينههاي موضوع مادة 66 قانون و وجوه بيمة درماني و بازنشستگي و مستمري سردفتران و دفترياران شاغل و بازنشسته و عائله تحت تكفل آنان و نيز انجام امور رفاهي و پرداخت هزينههاي جاري و عمراني كانون از محل 10% حقالتحرير پرداختي دفاتر باقي ميماند و توسط كانون سردفتران تهران در بانك ملي ايران به حساب سپرده ثابت گذاشته ميشود.
12 ـ1 ـ حساب تعاون: منظور از حساب تعاون، حسابي است كه از طرف كانون سردفتران تهران بهمنظور واريز سود حاصله از مانده موجودي حساب بيمه (پس از كسر كليه مخارج) جهت اجراي ماده 57 قانون و تشكيل صندوق تعاون در يكي از بانكهاي داراي مجوز از بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران افتتاح شده يا خواهد شد.
13 ـ1 ـ دفتريار: منظور، دفتريار اول ميباشد.
فصل دوم: تكاليف سردفتران و دفترياران اسناد رسمي
ماده 2: سردفتران اسناد رسمي مكلفند بهشرح بند (1) ماده واحدة قانون توزيع حقالتحرير دفاتر اسناد رسمي موضوع مادة 54 قانون دفاتر اسناد رسمي مصوب 28/2/1373 ده درصد از حقالتحرير دريافتي اسناد هر ماه را به حساب تعيين شده واريز نموده و مراتب را به طرق مقتضي در آخر هر ماه به كانون اعلام نمايند. عدم اعلام و كسر و يا عدم پرداخت 10% مذكور تخلف انتظامي محسوب شده و حسب مورد به شرح بند (الف) يا (ج) مادة 29 آييننامه دفاتر اسناد رسمي تحت تعقيب انتظامي قرار خواهد گرفت.
ماده 3 : سردفتر و دفتريار، جهت استفاده از مزاياي اين آييننامه و صدور دفترچه بيمه مكلف است عائله تحت تكفل خود را به کانون اعلام نمايد، در غيراينصورت عائله مذكور مشمول مزاياي اين آييننامه نخواهند بود.
ماده 4 : سردفتران و دفترياران اسناد رسمي مكلفند حداقل 2 ماه قبل از فرارسيدن موعد بازنشستگي الزامي، مراتب را جهت انجام مقدمات لازم به سازمان ثبت و كانون اعلام نمايند.
تبصره ـ سازمان ثبت اسناد و املاك كشور و كانون جهت اعلام بدهيهاي مسلم ناشي از شغل سردفتر و يا دفتريار مراتب را به ادارات دارايي و ثبت محل اعلام مينمايند.
فصل سوم ـ حقوق بازنشستگي و مستمري
ماده 5 ـ سردفتران و دفترياران اسناد رسمي به محض بازنشسته شدن و يا از كارافتادگي دائم (كلي) وفق قانون و اين آييننامه، حقوق بازنشستگي دريافت خواهند نمود.
ماده 6 ـ سازمان ثبت اسناد و املاك كشور حكم بازنشستگي يا استعفا يا از كارافتادگي يا انفصال دائم يا سلب صلاحيت را صادر و يك نسخه از آن را به كانون اعلام مينمايد.
ماده 7 ـ سردفتران و دفترياراني كه بهموجب مادة 11 قانون به سن بازنشستگي ميرسند و نيز كسانيكه در اجراي مادة 10 قانون حائز شرايط بازنشستگي بوده و درخواست بازنشستگي مينمايند، بازنشسته خواهند شد ولو اينكه تحت تعقيب انتظامي، كيفري و يا در حال تعليق و انفصال موقت باشند؛ و مدت تعليق و يا انفصال در صورت برائت از تخلف يا اتهام و مدت خدمت وظيفه عمومي و اسارت آزادگان جزو سابقه خدمت آنان محسوب خواهد شد.
ماده 8 ـ پس از صدور حكم بازنشستگي و يا مستمري، كانون سردفتران مركز مبادرت به برقراري حقوق بازنشستگي يا مستمري نموده و در صورت تشكيل كانون در استان مربوطه مراتب به كانون محل بهعنوان نماينده كانون سردفتران و دفترياران مركز اعلام و نيز يك نسخه از كليه سوابق سردفتر و دفتريار و مدت اشتغال وي به كانون مذكور ارسال ميگردد.
ماده 9 ـ در صورت ارائه مدارك توسط سازمان ثبت اسناد و املاك كشور و وزارت امور اقتصادي و دارايي مبني بر وجود بدهي مسلم و قطعي شده مالي و مالياتي سردفتر يا دفتريار در دوران عملكرد و اشتغال و به مقتضاي وظايف قانوني محوله و يا عدم پرداخت سهم كانون موضوع بند (1) ماده واحده مورخ 28/2/1373 توسط سردفتر، 25% حق بازنشستگي يا مستمري توسط كانون تا تسويه بدهي حسب مورد به حساب مربوطه واريز خواهد شد.
ماده 10 ـ در مواردي كه سردفتر يا دفتريار اول به حكم دادگاه به انفصال دائم يا سلب صلاحيت محكوم شوند مشروط به اينكه سابقه اشتغال آنان حداقل ده سال باشد نسبت به مدت اشتغال استحقاق دريافت 80% حق بازنشستگي را از تاريخ 12/8/81 به عنوان مستمري دارند. سردفتر يا دفترياري كه بيش از 10 سال سابقه داشته و مستعفي شود ميتواند نسبت به مدت اشتغال مستمري دريافت نمايد. و چنانچه بهطور موقت معلق و يا منفصل شوند حداكثر تا يكسال حق دريافت بيمه بيكاري را از كانون سردفتران مركز خواهند داشت.
تبصره ـ چنانچه سابقه سردفتر و يا دفترياري كه مستعفي و يا به انفصال دائم و يا سلب صلاحيت محكوم گردد كمتر از 10 سال باشد 25% از حق بيمه پرداختي دفترخانه تحت تصدي (اعم از اصيل يا كفيل) در مدت اشتغال هر يك محاسبه و مقطوعاً به سردفتر يا دفتريار پرداخت و رابطه بيمه و بازنشستگي و درماني نامبرده با كانون قطع خواهد شد. پرداخت وجه موضوع اين تبصره موكول به انجام تحويل و تحول و ارائه مفاصاحساب مالي و مالياتي دوران اشتغال ميباشد.
ماده 11 ـ سردفتران و دفترياران متقاضي انتقال سوابق خدمت پيشين در دفاتر اسناد رسمي، ادارات دولتي، نهادهاي عمومي و وكالت دادگستري به كانون براي احتساب سنوات خدمت جهت بازنشستگي (موضوع ماده واحده قانون نقل و انتقال حق بيمه يا بازنشستگي مصوب 27/3/1365 مجلس شوراي اسلامي) ميتوانند از نظر اجراي مادة 10 قانون و احتساب سنوات خدمت و بدون امكان محاسبه و انتقال حق بيمه پرداختي از صندوق قبلي و به نسبت مدت سنوات حق بيمه پرداختي به صندوق كانون از امكان بازنشستگي استفاده نمايند.
ماده 12 ـ سردفتر يا دفترياري كه پس از اشتغال، بهصورت دائم (كلي) از كار افتاده تشخيص داده شود بدون شرط سن از ادامه اشتغال معاف بوده و از مزاياي بازنشستگي بهرهمند خواهد شد. در موارد از كارافتادگي موقت (جزئي) نيز مستمري حداكثر تا يكسال به سردفتر يا دفتريار پرداخت خواهد شد.
تشخيص از كارافتادگي به عهده هيئتي متشكل از نماينده سازمان ثبت اسناد و املاك كشور و كانون سردفتران تهران و سازمان پزشكي قانوني در مركز خواهد بود. چنانچه سابقه خدمت سردفتر و يا دفتريار مذكور كمتر از 10 سال باشد مستمري بر مبناي 10 سال و چنانچه سابقه آنان بيشتر از 10 سال و كمتر از 15 سال باشد مستمري بر مبناي 15 سال و بيش از 15 سال تمام، به نسبت مدت اشتغال حسب مورد حقوق بازنشستگي يا مستمري محاسبه و پرداخت ميگردد.
خدمت وظيفه عمومي و مدت اسارت آزادگان قبل يا بعد از اشتغال به منزله سابقه اشتغال تلقي ميگردد.
تبصره ـ عائله تحت تكفل سردفتر يا دفتريار موضوع اين ماده و عائله تحت تكفل سردفتر يا دفتريار شاغلي كه قبل از رسيدن به سوابق خدمتي فوق فوت شوند از مزاياي اين ماده استفاده خواهند كرد.
ماده 13 ـ سردفتراني كه بعد از 28/12/1345 اشتغال داشته باشند بهشرح سنوات مندرج در مادة 10 قانون حق بازنشستگي دريافت خواهند نمود. اين مبلغ با توجه به افزايش هزينه زندگي و به نحوي كه حداقل از ميزان تورم اعلام شده توسط بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران كمتر نباشد با پيشنهاد كانون سردفتران تهران و تصويب رئيس سازمان ثبت اسناد و املاك كشور هر سال تعديل خواهد شد. در هر حال كانون در اول هر سال طبق نرخ تورم اعلام شده توسط بانك مركزي ميزان حقوق بازنشستگي و مستمري را افزايش داده و پس از تصويب پيشنهاد كانون توسط سازمان ثبت، مابهالتفاوت از ابتداي سال به حساب بازنشسته و يا مستمريبگير پرداخت خواهد شد.
تبصره يك ـ حق بيمه بازنشستگي ماهانه دفتريار معادل 80% حق بيمه بازنشستگي سردفتر مطابق اين آييننامه و به شرح ماده فوق خواهد بود.
تبصره دو ـ به هر سردفتر اسناد رسمي كه به موجب مقررات اين آييننامه بازنشسته ميشود علاوه بر حق بازنشستگي ماهيانه، 10% كل وجوهي كه بابت حق بيمه پرداخت نموده ظرف يك ماه از تاريخ بازنشستگي نقداً پرداخت خواهد شد.
ماده 14 ـ توقيف حق بازنشستگي سردفتران و دفترياران و مستمريبگيران مطابق مقررات عمومي است.
ماده 15 ـ از تاريخ تصويب اين آييننامه، حقوق بازنشستگي سردفتران و دفترياران متوفي (اعم از شاغل يا بازنشسته مذكر يا مؤنث) كه مشمول دريافت حق مزبور برابر مقررات بودهاند به عائله تحت تكفل آنان به تساوي بهعنوان مستمري پرداخت خواهد شد.
تبصره 1 ـ استخدام هر يك از عائله تحت تكفل در سازمانهاي دولتي و يا مؤسسات عمومي موجب قطع مستمري او خواهد شد.
تبصره 2 ـ زوجه سردفتر يا دفتريار متوفي چنانچه شاغل يا بازنشستهي مراجع ديگر نيز باشد مشمول دريافت مستمري موضوع اين ماده خواهد بود و ازدواج وي مانع دريافت مستمري نيست و در صورت فوت شوهر بعدي و تعلق حقوق به زوجه، با توجه به بند (1) مادة 48 قانون حمايت خانواده مصوب 1392، بيشترين مستمري ملاك عمل خواهد بود.
تبصره 3 ـ در صورت قطع مستمري هر يك از وراث، سهم او بالسويه به سهام ديگر ورثه مشمول دريافت يا به سهم ورثه منحصر اضافه خواهد شد.
تبصره 4 ـ همسر سردفتر يا دفتريار مؤنث هنگامي مستحق دريافت مستمري خواهد بود كه طبق مقررات عمومي حكم كفالت وي صادر شده باشد.
تبصره 5 ـ فرزندان ذكور و يا نوادگان ذكور تحت قيمومت و يا ولايت سردفتر يا دفترياري كه در زمان حيات آنان محجور و يا معلول بوده و بعد از فوت سردفتر يا دفتريار عوارض مذكور استمرار داشته باشد و يا در خلال دوران مستمريبگيري دچار اين عوارض شوند تا زمان افاقه مشمول دريافت مستمري خواهند بود.
ماده 16 ـ كانون سردفتران تهران مكلف است از تاريخ ابلاغ اين آييننامه وضعيت كليه سردفتران و دفترياران و مستمريبگيران مشمول را براساس مقررات اين آييننامه تطبيق داده و ابلاغ جديد برقراري حق بازنشستگي و يا مستمري براي آنان صادر و به موقع اجرا بگذارد.
ماده 17 ـ سردفتر و يا دفتريار در سمتي كه شاغل است طبق مقررات اين آييننامه بازنشسته خواهد شد. سابقه اشتغال سردفتر با عنوان دفتريار اول براي سنوات بازنشستگي در سردفتري جزو سابقه خدمت وي محسوب خواهد شد.
تبصره ـ دفتريار دومي كه كفالت امور دفتريار اولي و يا سردفتري را بيش از دو سال اعم از متوالي و يا متناوب برعهده دارد در خلال مدت كفالت ميتواند از مزاياي خدمات درماني و صندوق تعاون كانون برخوردار گردد.
ماده 18 ـ دفترياراني كه به علت انفصال يا تعليق سردفتر و يا تعطيلي دفترخانه به هر علت بيكار ميگردند طبق دستورالعملي بنا به پيشنهاد كانون تهران و تصويب رئيس سازمان ثبت اسناد و املاك كشور حداكثر تا دو سال مبلغي متناسب با معيشت آنان بهعنوان بيمه بيكاري از محل حساب بيمه دريافت خواهند نمود. دستورالعمل مذكور هر 2 سال يكبار مورد بازنگري قرار گرفته و در صورت اقتضاء مبالغ پرداختي تعديل خواهد شد.
ماده 19 ـ كانون سردفتران تهران موظف است سوابق و پرونده پرسنلي هر سردفتر و دفتريار و نيز صورت پرداختي و دريافتي هر دفترخانه را بابت حق بيمه، درمان، وام و غيره با استفاده از رايانه نگاهداري نموده و هرگونه پرداختي بايد مستند به اسناد و مدارك مثبته باشد. در صورت تشكيل كانون در هر استان، يك نسخه از مدارك و سوابق براي كانون محل ارسال خواهد شد.
ماده 20 ـ كانون تهران مكلف است از محل حساب بيمه كليه سردفتران و دفترياران و عائله تحت تكفل آنان و نيز ورثه واجد شرايط سردفتران و دفترياران متوفي مشمول اين آييننامه را بيمه درماني و تكميلي نموده و در صورت اقتضاء نسبت به ساير بيمههاي موضوع بند 4 ـ 1 مادة (1) اين آييننامه اقدام نمايد.
فصل چهارم ـ امور مالي
ماده 21 ـ كانون سردفتران تهران مكلف است براي تأمين خدمات مذكور در مادة فوق با شركتهاي بيمه و يا مراكز درماني مجاز و پزشكان سراسر كشور قرارداد لازمه را تنظيم و يا به طرق مقتضي اقدام و هزينه آن را از محل حساب بيمه پرداخت نمايد.
در استانهايي كه كانون تشكيل شده كانون تهران ميتواند جهت انجام امور فوق نمايندگي به هر يك از كانونها اعطاء، در اين صورت كانون مربوطه مكلف است حداكثر ظرف ده روز كليه سوابق و مدارك پرداختي را مرتباً به كانون تهران منعكس نمايد.
ماده 22 ـ كانون سردفتران تهران مكلف است كليه پرداختيها بابت بيمه و بازنشستگي و درمان و امور رفاهي و نيز ساير هزينهها اعم از هزينههاي پرسنلي، تجهيزات، ايجاد يا تكميل ساختمان، تعمير و نگهداري، سرمايهگذاري و ديگر مصارف را حداكثر تا پايان دي ماه هر سال براي سال آينده پيشبيني و تنظيم نموده و ضمن تعيين بودجه سالانه و تعيين بودجه هر يك از استانها به سازمان ثبت اسناد و املاك كشور ارسال و پس از تصويب رئيس سازمان ثبت اجرا نمايد.
ماده 23 ـ رئيس سازمان ثبت اسناد و املاك كشور جهت نظارت بر عمليات حساب بيمه، شخص مطلعي را بهعنوان مدير داخلي براي مدت دو سال در كانون تهران منصوب تا تحتنظر هيئت مديره مذكور انجام وظيفه نمايد. انتخاب مجدد و تغيير وي بلااشكال است. مدير مذكور مكلف است گزارش سالانه عمليات حساب بيمه را كه به تأييد يك مؤسسه حسابرسي رسمي رسيده باشد حداكثر تا پايان تيرماه سال بعد به رئيس سازمان ثبت تسليم نمايد. حقالزحمه و پاداش مدير منتخب توسط هيئت مديره كانون تهران تعيين و از محل حساب بيمه پرداخت خواهد شد.
ماده 24 ـ با تصويب اين آييننامه، آييننامه بيمه و بازنشستگي سردفتران و دفترياران اسناد رسمي مصوب 12/8/1382 و اصلاحيههاي بعدي آن لغو ميگردد.
